چگونه پایان‌نامه بنویسیم؟

قبل از هر چیز، لطفاً‌ درست بنویسید! اولین حس خواننده‌ی پایان‌نامه‌ی شما، به لباسی برمی‌گردد که با رعایت کردن/نکردن نکات نگارشی به تن آن کرده‌اید. این برداشت اول را خراب نکنید! برخی نکات نگارشی برای درست‌نویسی را اینجا آورده‌ام.

فرض می‌کنیم پروپوزال خود را نوشته‌اید و کارتان تمام شده و الان می‌خواهید مشغول نوشتن پایان‌نامه شوید (اگر هنوز در مرحله‌ی تدوین پروپوزال هستید، این مطلب بیشتر برایتان مفید است). اول از همه قالب استاندارد دانشگاه یا مؤسسه‌ای که در آن تحصیل می‌کنید را پیدا کنید و اندازه‌ی فونت‌ها و حاشیه‌ی صفحات و … را طبق آن تنظیم کنید. در زیر به برخی از قسمت‌های مهم پایان‌نامه می‌پردازیم.

در بخش چکیده که کمتر ازیک صفحه است باید خیلی خلاصه در مورد اهداف و محتویات پایان‌نامه صحبت کنید؛ به طوریکه کسی که این نیم‌صفحه را می‌خواند متوجه شود در پایان‌نامه‌ی شما چه آمده است و آیا خواندنش برای او مفید است یا نه؟

پایان‌نامه باید دارای بخش‌های مقدمه، مرور پژوهش‌های مرتبط، روش انجام پروژه، تحلیل نتایج و جمع‌بندی باشد.
در بخش مقدمه (از 5 تا 20 صفحه) باید قسمت‌های زیر به‌صورت مجزا و البته خلاصه آمده باشد:
• بیان مسأله‌ی پژوهش: موضوع پروژه (سؤال تحقیق) چیست؟
• انگیزه‌های پژوهش: چرا کار کردن روی این موضوع جذاب و مهم است؟
• هدف، ارزش و اهمیت پژوهش
• کاربرد نتایج پژوهش
• روش انجام و نوآوری‌های پژوهش: به‌صورت خلاصه روش مورد استفاده و نوآوری‌های احتمالی نسبت به روش‌های موجود آورده شود.
• ساختار پایان‌نامه: معرفی بقیه‌ی فصول و توضیح مختصر در مورد آن‌ها

در بخش پژوهش‌های مرتبط یا پیشینه‌ی تحقیق (از 5 تا 20 صفحه)، باید کارهای قبلی یا مرتبط که روی موضوع مزبور انجام شده مرور شود. معرفی دستگاه‌ها یا الگوریتم‌ها و بررسی مزایا و معایب آن‌ها اساس این بخش است. این بخش باید طوری نوشته شود که خواننده در پایان این بخش به‌خوبی متوجه تفاوت روش شما برای حل مسأله با روش‌های قبلی شده باشد و قانع شده باشد که روش شما نسبت به روش‌های قبلی ارجحیت دارد.

در بخش سوم باید روش انجام پروژه (سخت‌افزار، نرم‌افزار، الگوریتم و …) با جزییات مناسب و کافی بیان شود. این بخش مهم‌ترین قسمت پایان‌نامه‌ی شماست و باید حجم و گویایی کافی داشته باشد.

در بخش چهارم باید تحلیل نتایج و مقایسه با روش‌های قبلی حاصل از روش پیشنهادی بخش قبل آورده شود. اگر موضوع پایان‌نامه ساخت یک دستگاه سخت‌افزاری یا توسعه‌ی یک نرم‌افزار باشد، می‌توانید نتایج را در همان بخش قبل ذکر کنید.

بخش آخر پایان‌نامه جمع‌بندی و پیشنهادهایی برای آینده است که در آن باید خلاصه‌ای از آنچه در پایان‌نامه آمده است را بیان و راهکارهایی برای کسانی که می‌خواهند پژوهش شما را ادامه دهند پیشنهاد کنید.

در بخش مراجع، باید مقالات و کتاب‌هایی که در تهیه‌ی پایان‌نامه از آنها استفاده کرده‌اید را با فرمت IEEE ذکر کنید و حتماً در متن به آن‌ها ارجاع دهید. به‌ویژه اگر از وب‌سایتی به‌عنوان مرجع استفاده می‌کنید، باید تاریخ دسترسی به آن را با عبارت Available on … ذکر کنید.

به این نکات توجه کنید:

  • تمام شکل‌ها و جدول‌های پایان‌نامه باید دارای توضیح و شماره‌گذاری و ارجاع در متن باشد. کیفیت شکل‌ها باید مناسب و اندازه‌ی آن‌ها معقول باشد.
  • هر فصل باید مقدمه داشته باشد (همانطور که در فصل‌های قبل گفتیم …. اکنون در این فصل ….) و به نتیجه‌گیری ختم شود (در این فصل اشاره کردیم که ….. در فصل آینده به …. خواهیم پرداخت) تا پیوند منطقی و مناسبی بین فصل‌ها برقرار شود.
  • مراقب باشید عین متنی را از کتاب یا مقاله یا هر مرجع دیگری کپی نکنید! این کار تقلب علمی (plagiarism) است و شما را در معرض مجازات‌های حادّی قرار می‌دهد. اگر خواستید متنی را از منبعی استفاده کنید، حتماً باید جملات آن را به قلم خود بازنویسی کنید.
  • مطلقاً از عین خروجی‌های نرم‌افزارهای مترجم مثل Google Translator استفاده نکنید. متن شما را زشت و غیریکنواخت و ناخوانا می‌کند. می‌توانید خروجی نرم‌افزار را ببینید و بعد از فهم آن، به قلم خودتان بازنویسی کنید.
  • به کار بردن فعل‌های اول شخص در متن‌های علمی پسندیده نیست و باید فعل‌های مجهول به جای آن استفاده شود. مثلاً به جای «در اين پروژه از زواياي متفاوت هوش شبكه را در نظر گرفته‌ايم. ما پروتكل‌ها، روش‌ها و ابزار خدمات‌رساني در شبكه‌هاي تلفني، موبایل (شبكه متحرك) و اينترنت را بررسي كرده‌ايم.» بنویسید «در اين پروژه از زواياي متفاوت هوش شبكه در نظر گرفته شده است. پروتكل‌ها، روش‌ها و ابزار خدمات‌رساني در شبكه‌هاي تلفني، موبایل (شبكه متحرك) و اينترنت بررسی شده است».
0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *